E-Ticaretin Karanlık Yüzü: İade Ekonomisi Şirketleri ve Çevreyi Zorluyor
Günümüzde dijital alışverişin sunduğu ‘tek tıkla iade’ kolaylığı, tüketiciler için büyük bir konfor alanı yaratırken, ardında devasa bir lojistik operasyonun getirdiği ağır bir maliyet ve çevresel yük barındırıyor. Yaşar Üniversitesi Lojistik Yönetimi Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Melisa Özbiltekin Pala, hızla büyüyen ‘İade Ekonomisi’nin yarattığı sorunlara dikkat çekerek, bazı durumlarda bir ürünün iade edilmesinin, üretim maliyetinden daha pahalıya mal olabildiğini belirtti.
Üretmekten Daha Pahalı Hale Gelen İadeler: İşletmeler İçin Yeni Bir Yük
Online alışverişin hayatımızdaki yerinin artmasıyla birlikte, tüketiciye sunulan iade kolaylığı, lojistik sektörü için karmaşık bir meydan okumaya dönüştü. Özellikle giyim sektöründe gözlemlenen yüksek iade oranları, ‘Tersine Lojistik’ kavramını ön plana çıkardı. Dr. Melisa Özbiltekin Pala, masum görünen bir iade işleminin, hem operasyonel maliyetleri hem de çevre üzerindeki olumsuz etkileri açısından ciddi sorunlar teşkil ettiğini vurguladı. Pala’ya göre, birçok durumda bir kazağın iade süreci, tek birim üretim maliyetinden daha yüksek bir operasyonel yük oluşturabiliyor. Bu durum, bazı işletmeleri iade edilen ürünleri yeniden satışa sunmak yerine imha etme yoluna itebiliyor.
Tek Bir İadenin Lojistik Maratonu ve Maliyet Yükü
Bir ürünün müşteriden alınıp depoya geri dönmesi, basit bir işlem gibi görünse de aslında çok katmanlı bir süreci tetikliyor. Bu süreç; ürünün toplanması, taşınması, titiz bir kalite kontrolünden geçirilmesi, yeniden paketlenmesi ve tekrar stoklara alınması gibi adımları içeriyor. Dr. Pala, bu karmaşık sürecin maliyet boyutunu şu sözlerle özetledi: “Örneğin, bir kazağın üretim aşaması, genellikle ölçek ekonomileri sayesinde daha düşük maliyetliyken; iade edilen bir ürün için yürütülen adımlar tekil bazda çok daha maliyetli hale geliyor.” Bu maliyet artışı, işletmelerin iade süreçlerini yeniden gözden geçirmesine neden oluyor.
Görünmeyen Karbon Yükü: İadelerin Çevresel Bedeli
Tüketicilerin en sık başvurduğu iade nedenlerinden biri olan ‘beden uyuşmazlığı’, kontrolsüz bir şekilde yönetildiğinde ciddi bir çevre kirliliğine yol açabiliyor. Dr. Pala, tüketicinin ‘uymazsa geri gönderirim’ rahatlığının arkasında yatan ve gözden kaçan karbon ayak izine dikkat çekti. Bir ürünün kargo ile toplama merkezlerine taşınması, ayrıştırılması, kalite kontrol birimlerinde incelenmesi, yeniden paketlenmesi ve tekrar sevkiyata hazırlanması gibi işlemler, önemli miktarda enerji tüketimine ve dolayısıyla karbon salınımına neden oluyor. Özellikle moda perakendeciliğinde, bir ürünün iade sürecinde ortaya çıkan karbon salınımı, ilk sevkiyat sürecindeki emisyonu aşabiliyor. Bu durum, sektörde ciddi bir ekolojik yük oluşturuyor. Dr. Pala, tüketicinin sıradan bir eylem olarak gördüğü iade kararının, aslında önemli bir çevresel maliyet yarattığını ve iade süreçlerinin sürdürülebilirlik açısından acilen yeniden değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Çözüm Tersine Lojistikte: Verimlilik ve Sürdürülebilirlik Dengesi
Dr. Pala, bu sorunların üstesinden gelmek için stratejik iyileştirmelerin şart olduğunu vurguladı. ‘Tersine lojistik’ süreçlerinin dikkatli ve düzenli bir şekilde yönetilmesiyle risklerin minimize edilebileceğini ifade eden Dr. Pala, taşıma planlamasının optimize edilmesi, enerji verimliliğinin artırılması ve geri dönüşüm altypyapısının güçlendirilmesi gibi adımların önemine değindi. Doğru bir şekilde yönetilen tersine lojistik uygulamalarının, hem operasyonel verimliliği artıracağını hem de sürdürülebilirlik hedefleriyle uyumlu bir performans sergileyeceğini sözlerine ekledi. Bu kapsamda, iade süreçlerinin daha verimli hale getirilmesi, hem ekonomik hem de çevresel açıdan büyük kazanımlar sağlayacaktır.
borsakulisi.com.tr olarak, e-ticaretin sunduğu kolaylıkların ardındaki bu önemli ekonomik ve çevresel sorunları siz değerli okurlarımızla paylaşmaya devam edeceğiz. İade süreçlerinin daha sürdürülebilir hale getirilmesi, hem işletmelerin karlılığını hem de gezegenimizin sağlığını korumak adına kritik önem taşıyor.
